Tijdens de Nationale Kunstdag in Amsterdam met 120 geselecteerde kunstenaars, werd ik sterk getroffen door het expressieve werk van Erzsi Könyves. Ik vroeg haar om in Artishock Soest te exposeren. Het antwoord was ja.
Op weg naar haar toe, per trein naar Eindhoven, lees ik haar gedichten. Ik ontkom er niet aan, de sterke beeldende kracht die zij erin heeft gelegd, zet me bijna tussen de gebeurtenissen in die ze beschrijft, het geluid van de revolutie wordt hoorbaar. Het oorlogsgeweld dat zij heeft meegemaakt, zowel uit de tweede wereldoorlog als dat van de Hongaarse revolutie van 1956 komt heel dichtbij. Desondanks lijken haar werken uiterst actueel. Bij aankomst is het interieur van haar huis niet bepaald wat je verwacht: één grote ruimte van licht en kleur! Eén grote expositie, waar je maar al te graag langs loopt, aangetrokken door de intense dynamiek, textuur en kleur van haar werk. Ze blijkt makkelijk te vertellen en naarmate ze meer vertelt, komen achter de vrolijke kleuren ook de oorlogsdrama’s, die onderwerp zijn van haar schilderijen, steeds duidelijker naar voren. Zo blijkt een schilderij in veel oranje en geel uitbeelding te zijn van een gehangen man, je ontdekt protestmarsen in rood, geel, groen, blauw, vluchtelingenstromen in heldere kleuren.
Vaak vraagt Erzsi zich af waarom zij de oorlogen heeft overleefd. Een van haar antwoorden is: “om van binnen uit gestaag groeiende bovennatuurlijke kracht te schenken om alles te overleven wat in mensen onmenselijk is.” Erzsi is geboren in Budapest, Hongarije, tijdens de tweede wereldoorlog en groeide op in twee verschillende werelden. Als schoolgaand kind mocht ze vooral niet teveel naar buiten treden, niet opvallen. Onder het stalinistisch-communistische regime had ze te maken met een wereld vol partijpolitieke systemen en indoctrinatie, waar vrije meningsuiting gevaarlijk was, overal loerde verraad. Thuis leerde ze een vrije overtuiging te ontwikkelen en begon ze aan het Gymnasium voor Beeldende Kunsten in Budapest. Na de revolutie van 1956 vlucht ze, als 14-jarige helemaal alleen naar Nederland omdat ze het adres had van een pater waarmee haar moeder en haar oom hadden gecorrespondeerd.
Ze leert Nederlands en volgt de middelbare school. Daarna vijf jaar de Academie Sint Joost in Breda: de vakken beeldhouwen en keramische technologie en ze behaalt ook de akte tekenen. Daarna was ze werkzaam als grafisch ontwerper en was jaren lang lerares plastische kunsten. Al direct na haar opleiding kreeg ze problemen met haar ogen, ze kon geen diepte meer zien en ging van beeldhouwen over op schilderen. Een flexibiliteit die ze nog steeds volop heeft. Ook nu krijgt ze steeds meer te maken met fysieke beperkingen, haar fijne motoriek wordt minder en op dit moment schildert ze daarom ook met “groter”gereedschap. Zelfs keukengerei en diverse spatels worden ingezet. Er zijn nog steeds momenten dat ze pijnlijke herinneringen verwerkt tijdens het schilderen, maar haar verlangen gaat vooral uit naar schoonheid, licht en vrijheid. Ze probeert alles wat haar raakt, liefde, vreugde, te vangen en vast te zetten.
“De tralies van mijn zielevenster zijn niet van ijzer het is een vlechtwer van soepele twijgen naar binnen en naar buiten buigend later lente dragend
Ik kan ontsnappen naar de zon of kan haar licht ook binnenlaten
de takken met bloesem rijker maken.”
Vaak gebruikt ze een spoortje bladgoud om de gouden momenten van het leven te benadrukken. Een tentoonstelling van een moedig, hartelijk en blij mens, waarop één woord helemaal van toepassing is: Kracht. Opening De feestelijke opening van de expositie vindt plaats op zaterdag 4 februari om 20.00 uur in Artishock te Soest, Steenhoffstraat 46a en wordt - zoals altijd - opgeluisterd door de Artishock’s Jazzclub met Thelonius 4. Toegang gratis. De expositie loopt t/m woensdag 22 februari en is open op maandag, woensdag en vrijdag tussen 10 en 12 uur; ma en wo-avond van 19.15 tot 20.15 uur.
Meer info: www.artishock-soest.nl en www.sites.google.com/site/erzsikonyves.
JEV_EXPORT_EVENT 